Een pneumothorax of klaplong is de toestand waarbij er in de borstholte buiten de long ook vrije lucht aanwezig is. Deze lucht drukt op de inwendige organen, dus ook op de long. Hierdoor neemt het volume van de long af, in extreme gevallen tot een klomp ter grootte van een vuist die in het midden van de borstholte aan de luchtwegen vast zit.

transparant_1 lege regel

Oorzaken, definitie en ontstaan

Normaal is de pleuraholte één gesloten, luchtledig (vacuüm) geheel. Het is de ruimte waarin de long als het ware hangt en door het vacuum altijd aan de borstkaswand wordt gezogen. Er is dus altijd en overal contact tussen het binnenste longvlies en het buitenste borstvlies. Er kan alleen lucht in de pleuraholte komen als er ergens een opening is. Deze opening kan ontstaan van buiten uit of van binnen. Wanneer de opening van buitenaf ontstaat, (bij doorboring van de wand van de borstkas), komt er een opening in het buitenste longvlies dat strak aan de binnenkant van de borstkas vast zit. Het gevolg is dat er lucht van buiten de borstkas naar binnen stroomt. De opening kan ook ontstaan van binnenuit, waarbij er een opening komt in de binnenste longvlies, dat strak om de long gespannen zit. Het gevolg is dat er lucht vanuit de luchtwegen naar de pleuraholte kan stromen. Het resultaat is in beide gevallen hetzelfde: het systeem waarbij longweefsel door negatieve druk of onderdruk in de pleuraholte tegen de borstwand ‘geplakt’ zit, wordt onderbroken. De pleuraholte wordt gevuld met lucht en daardoor zal de long samenvallen. Dit heet een pneumothorax. Bij een pneumothorax zal er soms behalve lucht ook een hoeveelheid vocht en/of bloed aanwezig zijn in de pleuraholte.

Een pneumothorax kan verschillende oorzaken hebben. Als eerste wordt de onderverdeling spontaan - niet spontaan gemaakt.

transparant_1 lege regel

Niet spontane pneumothorax

De niet spontane pneumothorax heeft een uitwendige oorzaak. Zo kan bij een ongeval kunnen zowel het longvlies als het borstvlies (of beide) doorboord zijn.

Een iatrogene pneumothorax is een pneumothorax veroorzaakt door een medische ingreep. Dit omvat zowel bedoelde als onbedoelde pneumothoraxen. Bij een aanprikken van het borstvlies (op zoek naar vocht) of bij het inbrengen van een halsinfuus of een pacemaker kan het vrij gemakkelijk gebeuren dat er een opening gemaakt wordt die leidt tot een pneumothorax. Ook kan een pneumothorax optreden als een patiënt beademd wordt.

transparant_1 lege regel

Spontane pneumothorax

Ook hier is het mogelijk de pneumothoraxen op te splitsen in twee groepen. De spontane pneumothorax kan opgesplitst worden in de primaire en secundaire pneumothorax. De primaire pneumothorax is een pneumothorax zonder duidelijke reden, de secundaire pneumothorax is een pneumothorax die ontstaat als gevolg van onderliggend longleed. De oorzaken van een primaire spontane pneumothorax zijn nog niet heel duidelijk. De secundaire spontane pneumothorax is een gevolg van een ziekte of een afwijking aan de weefsels, het zogenaamd onderliggend longlijden. Theoretisch kunnen alle (long)ziektes een aanleiding geven tot een pneumothorax. Longziektes kunnen immers het longweefsels en/of het longvlies hun stevigheid doen verliezen. Dan is het mogelijk dat er lucht zal komen in de pleuraholte, doordat het longvlies scheurt, of dat er via het longweefsel lucht ontsnapt. De voornaamste reden hier is echter het roken. Dit komt omdat door het roken de longblaasjes minder flexibel of elastisch zijn en daardoor gemakkelijker scheuren of barsten.

transparant_1 lege regel

Symptomen

Bij een spontane pneumothorax weet de patiënt vaak niet wat hem overkomt. Hij krijgt plots een scherpe, snijdende pijn, ongeveer op de plaats van de pneumothorax. Die pijn voelt men vooral tijdens de ademhaling. Na enige tijd kan er ook kortademigheid, benauwdheid optreden. Meestal wacht de patiënt  alles wat hij voelt (pijn, benauwdheid)  af, voor hij beslist naar de dokter te gaan. Het is ook mogelijk dat de patiënt blauw aanloopt door het tekort aan zuurstof. Een niet-productieve hoest is niet zo zeldzaam, bloed ophoesten komt weinig voor. Maar omdat de symptomen na verloop van tijd verminderen, kan het gebeuren dat de patiënt een tijd rondloopt met een pneumothorax, zonder dit te beseffen. Bij de opname hebben patiënten vaak geen last meer van pijn. Pijn komt voor bij 80-90% van de patiënten, de benauwdheid hangt af van de grootte van de pneumothorax en komt voor bij ongeveer 80% van de patiënten. Vaak ontstaat er een gevoel van niet helemaal te kunnen in- of doorademen. Het kan gebeuren dat een patiënt niets weet van een pneumothorax, nooit iets gemerkt heeft totdat er een röntgenfoto gemaakt wordt.

transparant_1 lege regel

Behandeling

Een kleine spontane pneumothorax behoeft geen behandeling mits het lek gedicht is en de patiënt geen last ondervind van de pneumothorax. Soms wordt er eenmalig via een naald of katheter lucht weggezogen waarna men deze naald meteen verwijdert. Bij een grote pneumothorax zal men de patiënt opnemen en via een thoraxdrain de lucht wegzuigen om de long weer te ontplooien.

Bij herhaaldelijk optreden kan men overgaan tot het 'plakken' van de long, pleurodese geheten: tussen de longvliezen aan de buitenkant van de long en de binnenkant van de borstholte wordt een chemisch prikkelende stof gebracht (jodiumtalkpoeder) waardoor een steriele ontstekingsreactie ontstaat; bij de genezing hiervan vergroeit de long aan de borstwand en kan dan normaal gezien niet meer inklappen. Soms gaat men over tot een operatie, waarbij men de overtollige luchtbellen (bullae) wegsnijdt en de daarop ontstane wond dichtniet.

In sporadische gevallen moet men een decorticatie verrichten; dit is een operatie, waarbij het borstvlies van de thoraxwand wordt afgestript, zodat er langs de gehele binnenkant van de thorax een wonde ontstaat en het longvlies vastgroeit aan de binnenzijde van de thorax.

transparant_1 lege regel

Nazorg

Na de behandeling wordt geadviseerd een aantal weken rustig aan te doen tot de eerstvolgende controle bij de longarts. Zwaar tillen en persen wordt afgeraden. Er wordt dan ook een controlefoto gemaakt. Als alles in orde is mag de patiënt hierna weer werken, sporten als voorheen.

Wilt u een afspraak maken of heeft u vragen?

Polikliniek

hart-long-sport 

(040) 888 61 00 

Openingstijden

Maandag tot en met vrijdag
08.30 uur tot 17.00 uur

Routebeschrijving

 

Aanvullende contactinformatie